|
ANKARA'NIN BAŞKENT OLUŞU
Mustafa
Kemal Paşa, Erzurum, Sivas Kongrelerinden sonra 27 Aralık 1919 günü Temsilciler
Kurulu üyeleriyle birlikte Ankara'ya geldi.
O zamana
kadar Osmanlı İmparatorluğu'nun başkenti İstanbul idi. Osmanlı Mebusan Meclisi
son kez 12 Ocak 1919'da İstanbul'da toplandı. 16 Mart 1919 günü İngilizler
İstanbul'a girdi. Önce meclisi bastılar. Bu olay üzerine birçok milletvekili
Anadolu'ya geçti. Yakalananlardan çoğu tutuklandı. Artık Osmanlı Mebusan
Meclisi'nin İstanbul'da toplanma olasılığı kalmamıştı. Milletvekillerinin
toplanacağı ve ülkenin yönetileceği bir başkent gerekiyordu.
Ankara,
Anadolu'nun ortasında, savaş cephelerine eşit uzaklıkta bir kentti. Savaşın
yönetimi ve haberleşme, Ankara'dan kolaylıkla yürütülürdü. Dağılan Osmanlı
Mebusan Meclisi üyeleri ile Sivas ve Erzurum Kongreleri'nde seçilen
temsilcilerin bir yerde toplanması gerekiyordu. Bu nedenle 19 Mart 1919 günü
Mustafa Kemal Paşa kimi illere ve komutanlıklara bir genelge gönderdi. Bu
genelgede özetle; "Osmanlı Devletinin yaşamı ve egemenliğinin sona erdiği"
bildiriliyor, "Türk ulusu kendi yaşamını ve bağımsızlığını koruyacaktır."
deniliyordu. Bu genelgeden sonra temsilcilerle Osmanlı Mebusan Meclisi'nden
gelen üyeler Ankara'da toplanmaya başladılar. Ankaralılar onları coşkuyla,
sevinçle, sevgiyle karşıladı.
Türkiye
Büyük Millet Meclisi 23 Nisan 1920 günü, Ankara'da açıldı. Meclis, ilk
oturumunda Mustafa Kemal Paşa'yı başkan seçti. Mustafa Kemal Paşa bundan sonra
ülkeyi kurtarma çalışmalarını Anadolu'nun bu küçük kentinde sürdürdü. Ulusal
Kurtuluş Savaşı'mızın planları bu yoksul kentte hazırlandı. Savaşın başarıya
ulaşması için düzenli ordular kuruldu. Bu ordular İnönü'de, Sakarya'da,
Dumlupınar'da düşmanı bozguna uğrattı. 30 Ağustos 1922'de kazanılan
Başkomutanlık Savaşı ile Kurtuluş Savaşı’mız tamamlandı.
Yurdumuz
düşmanlardan kurtulduktan sonra 13 Ekim 1923 günü İsmet Paşa ve dört arkadaşı
Ankara'nın başkent olması için Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne yasa önerisi
verdiler. Öneri mecliste oylandı, kabul edildi. Böylece Ankara yeni Türkiye
Devleti'nin başkenti oldu.
Başken,
ülkenin yönetim merkezidir. Büyük Millet Meclisi, devlet başkanı, başbakanlık,
bakanlıklar, yüksek yargı organları, başkentte bulunur.
Ankara
başkent olduktan sonra gelişti. Modern yapılar, büyük apartmanlar yapıldı.
Yüksek okullar, üniversiteler açıldı. Fabrikalar, yeni iş yerleri kuruldu. Kent
kısa sürede büyüdü, genişledi.
Ankara
bugün nüfus yoğunluğu bakımından yurdumuzun ikinci büyük kentidir.
Her yıl 13
Ekim günü Ankara'nın başkent oluşu, düzenlenen büyük törenlerle kutlanır. Ankara
Kalesi'nde başlayan bu törene özel giysileri içinde seymenler, öğrenciler,
çeşitli dernek temsilcileri katılırlar. Törende yapılan konuşmalarda Ankara'nın
başkent oluşunun anlam ve önemi belirtilir.
|