|
ŞİİR>>>>>
CUMHURİYET BAYRAMI
29 Ekim 1923 ülkemizde
cumhuriyet yönetiminin ilan edildiği gündür. Bugün ulusal bayram günüdür. Her
yıl cumhuriyet yönetiminin ilanını 28 - 29 Ekim günleri Cumhuriyet Bayramı
olarak coşkun törenlerle kutlarız.
Cumhuriyet Yönetiminden önce
devletimizin adı Osmanlı İmparatorluğu idi. Osmanlı Devleti, Osman Bey
tarafından 1299'da Söğüt 'de kuruldu. Osmanlı devlet yöneticisine padişah
denirdi. Osmanlı Devletini altı yüz yirmi dört yılda, otuz altı padişah yönetti.
Son padişah Sultan Vahdettin'dir.
Eskiden ülkelerde tek kişi
egemendi. Ülkelerini diledikleri gibi yöneten bu kişilere padişah, şah, kral,
hakan, sultan denirdi. Yönetim çoğu zaman babadan oğula geçerdi. Oğulun küçük
olması, deli olması yönetici olmaya engel sayılmazdı. Böyle tek kişinin kendi
başına buyruk, sorumsuz, denetimsiz yönetimine mutlakiyet denir. Mutlakiyet
yönetiminde egemenlik kayıtsız şartsız tek bir kişidedir.
Mutlakiyetle yönetilen
ülkelerde zamanla hakana, padişaha, şaha, krala yardımcı olsun diye meclis
kuruldu. Meclis üyeleri halkın dileklerini yöneticiye duyurur, yasa tasarısını
hazırlardı. Bu yasa taslakları hakan, padişah, şah, kral tarafından
benimsendiğinde yasalaşırdı. Bu yönetim biçimine Meşrutiyet denir. Ancak
meclisin yetkileri genel olarak çok sınırlıdır. Osmanlı Devletinde 1876 ve 1908
yıllarında iki kez meşrutiyet ilan edildi.
Üçüncü yönetim biçimi
cumhuriyettir. Cumhuriyet'te egemenlik kayıtsız şartsız ulusundur. Ulus kendini
yönetme yetkisini temsilcileri - milletvekilleri- aracılığı ile kullanır.
Cumhuriyet yönetiminde yurttaşın seçme ve seçilme hakkı vardır. Seçilen
temsilciler yasalar yapar, yöneticileri ulusu adına denetler. Yönetilenler
dilerlerse seçimlerde yöneticilerini değiştirirler.
ÜLKEMİZDE CUMHURİYETİN
KURULUŞU
Osmanlı İmparatorluğu'nda,
ikinci Meşrutiyetin ilanından altı yıl sonra Birinci Dünya Savaşı başladı.
1914'te başlayan Birinci Dünya Savaşı'na dünyanın belli öbaşlı devletleri
katıldı. Dört yıl süren savaş sonunda bizimle birlikte olan devletler yenildi.
Savaş kurallarına göre biz de yenilmiş sayıldık. Ülkemiz İngilizler, Yunanlılar,
Fransızlar, İtalyanlar tarafından paylaşıldı.
Ulusuna inanan, güvenen
Mustafa Kemal Paşa, 19 Mayıs 1919'da Samsun'a geldi. Erzurum'da, Sıvas'ta
kongreler düzenledi. Mustafa Kemal Paşa "Tek bir egemenlik var, o da Milli
egemenliktir. Ülkeyi yine ulusun kendi gücü kurtaracaktır." diyordu. Yurdun dört
bir tarafından gelen ulus temsilcileri -milletvekilleri- 23 Nisan 1920 günü
Ankara'da Büyük Millet Meclisi'nde toplandı. Meclis, Mustafa Kemal Paşa'yı
başkan seçti. Mustafa Kemal Paşa'nın önderliğinde Büyük Millet Meclisi Ulusal
Kurtuluş Savaşı'nı başlattı. Bir yandan efeler, dadaşlar, seymenler bulundukları
yörede düşmana karşı koydular. Öte yandan düzenli ordular İnönü'de, Sakarya'da,
Dumlupınar'da savaştılar. Yurdumuz düşmanlardan kurtarıldı.
Tahtını, rahatını düşünen
padişah, yenilen düşmanla birlikte yurdumuzdan kaçtı. İmzalanan Lozan Barış
Antlaşması ile yeni bir devlet doğdu. Bu doğan devletin yönetim biçimi henüz
belirlenmemişti.
İkinci dönem Büyük Millet
Meclisi 11 Ağustos 1923'te ilk toplantısını yaptı. 13 Ekim 1923'te Ankara
Başkent oldu. Atatürk ; düşmanın ülkeden atılıp sınırlarımızın belirlenmesinden
sonra, çoktan beri tasarladığı cumhuriyetin ilanı üzerinde hazırlıklar yapmaya
başladı. 28 Ekim 1923 akşamı yakın arkadaşlarını Çankaya'da yemeğe çağırdı.
Onlara , "Yarın Cumhuriyet'i ilan edeceğiz." Dedi.
29 Ekim 1923 günü Atatürk,
milletvekilleri ile görüştükten sonra taslağı hazırlanan cumhuriyet önergesi
Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne verildi. Meclis önergeyi kabul etti.
Böylece ülkemizde cumhuriyet
yönetimi kuruldu. Atatürk kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk Cumhurbaşkanı
oldu. Cumhuriyet'in ilanı yurtta sevinç ve coşku ile karşılandı.
Cumhuriyet; yurttaşların seçme
ve seçilme hakkının olduğu bir yönetimdir. Ulus temsilcilerinin kabul ettiği
yasalarla ülkenin yönetilmesidir. Cumhuriyet yönetiminde söz ulusundur.
Cumhuriyet'i korumak, kollamak, yaşatmak her yurttaşın ödevidir.
CUMHURİYET BAYRAMI
- ŞİİRLER
CUMHURİYET BAYRAMI
Bir zamanlar yurdumuzda
Bir başka devlet varmış,
Başındaki padişah
Ne isterse yaparmış.
Millet onun yanında
Köle imiş, kul imiş,
Türklerin vatanında
Yıllar sürmüş bu gidiş.
Vatan kalmış bakımsız
Millet fakir perişan
Sönüp gitmiş eski hız
Yurda saldırmış düşman.
Atatürk padişaha
Düşmana karşı durmuş,
Yurdumuzu kurtarmış
Cumhuriyeti kurmuş.
İ. Hakkı TALAS
29 EKİM
Cumhuriyet bayramı
Geldi diye ne mutlu!
Bayraklarla donattık,
Güzel okulumuzu.
Sokaklarda, evlerde
Al bayrak dalgalanır.
Onun al rengini
Bütün bir dünya tanır.
Yirmi dokuz Ekimi
Karşılarız neşeyle
Çünkü bugün erdik,
Büyük Cumhuriyet'e
Yürüyün arkadaşlar
Hep ileri koşalım,
Bugün bayramımız var,
Gelin bayramlaşalım.
Ali PÜSKÜLLÜOĞLU
29 EKİM
En güzel günümüzdür,
Demokrasi ürünüdür,
Atatürk'ün eseridir,
Yirmi Dokuz Ekimler.
Vatandaşın hür sesi,
Vatanımın neşesi,
Kucaklıyor herkesi,
Yirmi Dokuz Ekimler.
Cumhuriyet kuruldu,
Türk'ün sesi duyuldu,
Törenlerle kutlandı,
Yirmi Dokuz Ekimler.
Fethi BOLAYIR
CUMHURİYET
Biziz bu memleketin,
Kanı, iliği, eti,
Yirmi dokuz Ekim'de,
Kurduk Cumhuriyeti.
Yirmi dokuz Ekim'de,
Yeni bir ay parladı.
İşte bu parlak ayın,
Cumhuriyettir adı.
Yirmi dokuz Ekim'de,
Bütün ışıklar yansın,
Caddeler baştan başa,
Bayraklarla donansın.
Elele tutuşalım,
Hiç değişmez bu niyet,
Yaşasın Türk Milleti,
Yaşasın Cumhuriyet.
Halil SOYUER
CUMHURİYET
Gönül verdik,
Sana erdik.
Ey hürriyet,
Cumhuriyet.
Herkes sever,
Seni över.
Ey hürriyet,
Cumhuriyet.
Canımızsın,
Şanımızsın.
Ey hürriyet,
Cumhuriyet.
A. O. ATOK
CUMHURİYET
Al yıldızlı al bayraklar,
Her yanda dalgalanıyor.
Süslendi evler, sokaklar
Renk renk ışıklar yanıyor.
Yirmi üç yıl önce bugün.
Cumhuriyet kurdu millet,
Bize büyük Atatürk'ün,
Armağanı Cumhuriyet.
En birinci vazifemiz,
Onun yolunda yürümek.
Canımız gibi koruruz,
Cumhuriyet Türklük demek.
Sevinçle, sağlıkla geçsin.
Sabahımız, akşamımız.
Kutlu olsun hepimize,
Cumhuriyet Bayramımız.
Vasfi Mahir KOCATÜRK
CUMHURİYET MARŞI
Cumhuriyet, cumhuriyet, en
güzel şey hürriyet
Nice zahmet, nice emek verdi
sana bu millet!
Gazimin sen en büyük
yadigarısın bana
Nice zahmet, nice emek verdi
sana bu millet!
Dalgalansın her tarafta şanlı
Türk'ün bayrağı
Korumaktır ve yüceltmek
azmimiz bu toprağı!
Bu vatan hiç sensiz olmaz, ey
güzel cumhuriyet
Milletim öyle demiştir ; ya
ölüm, ya hürriyet!
CUMHURİYET BAYRAMI
- GÜZEL SÖZLER
Demokrasi ilkesinin en yeni
ve akılcı uygulamasını sağlayan hükümet biçimi cumhuriyettir.
Türk ulusunun yaratılışına en
uygun olan yönetim cumhuriyettir.
Cumhuriyet erdeme dayanan bir
yönetimdir.
Cumhuriyet düşünce, beden ve
bilim bakımından güçlü koruyucular ister.
CUMHURİYET BAYRAMI
- CUMHURİYET NASIL İLAN EDİLDİ
Aşağıda cumhuriyetin ilanını
meclis muhabiri olarak izlemiş bir yazarımızın anısını okuyacaksınız.
O günlerde bütün gazeteciler
ve halk merakta idi. Bir yenilik var… Fakat bu nedir? Bir türlü belli olmuyordu.
Ben o zamanlar Öğüt Gazetesinde çalışıyordum. Meclisin bütün toplantılarına
devam ediyordum.
Atatürk Çankaya'da kendisine
konuk olan arkadaşlarına Cumhuriyet'i ilan etmenin zamanı geldiğini, bildiriyor.
Bunun için anayasada değişiklik yapmak gerektiğini açıklıyordu. 28 Ekim 1923
günü konukları gittikten sonra İsmet İnönü ile birlikte anayasada ne gibi
değişiklikler yapılacağını görüştüler.
1923 yılının Ekim ayının yirmi
dokuzuncu Pazartesi sabahı idi. Güneşli bir hava. Samanpazarı ve Karaoğlan'dan
insanlar sel gibi meclise doğru akıyordu. Kalpaklı, başlıklı, fesli erkekler ve
bunların arasında kadınlar, meclisin karşısındaki Millet Bahçesi'ne meydana
toplanmışlardı.
Halk Millet Meclisinin
kararını merakla bekliyordu. Birçokları tanımadıkları milletvekillerine
yaklaşıyor, haber soruyordu. Güneş battı. Karanlık bastı. Buna rağmen halk
dağılmıyordu. Hepimiz sabırsızlıkla bir haber bekliyorduk. Meclisin dar
kapısından bir milletvekili çıktı. Orada bulunan gazeteciler, hepimiz
milletvekilinin etrafını çevirdik. Milletvekili:
- Şu dakika içerde pek mutlu
ve tarihsel kararlar veriliyor, dedi. Dışarıya sızan haber bu kadardı.
Akşam saat on sekiz kırk
beş'ti Millet Meclisi oturumu açıldı. Donuk bir ışık. Sağda dinleyicilere
ayrılmış bir yer, solda gazeteciler balkonu, ortada okul sıralarında oturmuş
milletvekilleri, Atatürk yok. Bütün milletvekilleri sıkışık bir durumda
oturuyorlardı. Bu sessizlik içinde İsmet İnönü : Anayasanın birinci maddesinin
"Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir. Türkiye Devletinin hükümet şekli
cumhuriyettir" biçiminde değiştirilmesi için görüşme açılsın dedi.
Değiştirilmesi istenen başka maddeler de vardı. Değişiklik isteği üzerine birçok
milletvekili söz aldı. Heyecanlı konuşmalar yapıldı. Bu sırada milli şair Mehmet
Emin Yurdakul söz alarak orada bulunanları "Yaşasın Cumhuriyet" diye bağırmaya
davet etti. Bütün milletvekilleri tek bir vücut gibi harekete geçti, ayağa
kalktılar. Gün görmüş gaziler, generaller, kalemleriyle, kılıçlarıyla bu
memlekete hizmet etmiş kahramanlar dimdik durdular. Sonra hep bir ağızdan
"Yaşasın Cumhuriyet" diye bağırdılar. Anayasa değişikliği görüşmeleri
tamamlandıktan sonra değişiklik isteği oya sunuldu. Bütün eller "kabul" diye
kalktı. Türkiye devletinin cumhuriyet olduğunu belirleyen değişiklik oy birliği
ile kabul edildi. Saat sekiz buçuktu. Bu dakikadan itibaren Türkiye Devleti'nin
adı Cumhuriyet olmuştu.
Bu cumhuriyete bir başkan
seçmek gerekiyordu. Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk Cumhurbaşkanlığı seçimine 158
milletvekili katıldı. Ankara milletvekili Gazi Mustafa Kemal Cumhurbaşkanlığına
seçildi.
Bu anda Kemal Atatürk meclis
salonunda göründü. Alkışlar arasında kürsüye çıktı. Herkes Atatürk'ü dinliyordu.
Konuşmasını bitirdiği zaman uzun uzun alkışlandı. Gök gürültüsünü andıran
alkışlar arasında Atatürk yerine oturdu.
Halk meclisin önünde
bekliyordu. Cumhuriyetin ilanını ve Atatürk'ün Cumhurbaşkanı seçildiğini duyunca
coştu. Bu arada 101 pare top atıldı. Top sesleri Türk ulusuna cumhuriyeti ilan
ediyordu. Türk ulusu, yıllardan beri hasretini çektiği egemenliğe ve cumhuriyete
kavuşmuştu.
|
