|
AIDS NEDİR? NASIL BİR
HASTALIKTIR?
AIDS,
bulaşıcı bir hastalıktır. Mikrobu HIV adı verilen virüstür. HIV, girdiği
vücudun, mikroplara karşı koyma yeteneğini sağlayan bağışıklık sistemini
etkileyip, giderek çökertir. Bunun sonucunda direnci azalan vücutta, HIV'in
etkisi yanında, çeşitli mikroplar (bakteri, mantar, virüs, protozon) deri,
solunum, sindirim, merkez sinir sistemi gibi muhtelif doku ve organlara yerleşip
hastalıklar oluşturur. Ayrıca vücutta bazı kanserler gelişebilir. AIDS'in kesin
tedavisi henüz bulunamamıştır. AZT, DDI, DDC gibi ilaçların yararlı olduğu
bildirilmektedir.
Aids Hastalığı Belirtileri
HIV bulaştıktan sonra, kişinin yaşam koşullarına ve vücut direncine göre
AIDS hastalığı belirtileri 5-10 yıl, belki de daha sonra ortaya çıkar. HIV
infekte kişi, bu sürede sağlıklı görünüştedir. Gerekli önlemleri almazsa
hastalığı başkalarına bulaştırabilir. HIV, bulaştığı vücutta çeşitli hücrelere,
özellikle CD4T kan hücrelerine yerleşerek çoğalır. Zarar gören CD4T hücreleri
giderek azalırlar ve bunun sonucu olarak vücudun bağışıklık sistemi yıkıma
uğrar. Vücut direnci zayıflayan hastada, normalde zararsız olan, hafif geçen ya
da ender rastlanan bazı hastalıklar belirir (uçuk, zona, pamukçuk, tüberküloz,
akciğer infeksiyonu). Ayrıca lenf bezlerinde büyümeler, halsizlik, istahsızlık,
nedeni bilinmeyen uzun süreli ateş, gece terlemeleri, kilo kaybı, ishal,
öksürük, cinsel organlarda uzun süreli yaralar gibi belirtiler ortaya çıkar.
Kişide bu belirtilerden ancak birkaç tanesinin bir arada bulunması durumunda
AIDS düşünülmelidir. Kaposi sarkomu, bazı lenfomalar, beyin, akciğer ve göz
iltihapları da HIV infeksiyonunu düşündüren önemli belirtilerdendir. AIDS
hastasının ANTİ HIV testi pozitiftir.
HIV Nasıl Bulaşır?
Kan, cinsel ilişki ve anneden bebeğe olmak üzere üç yolla bulaşır.
Kan ile Bulaşır
AIDS hastasının ve taşıyıcının kanında HIV bulunur. HIV'li kanla, çeşitli
şekillerde bulaşma olur. Kontrolsüz kan nakli ile
bulaşır.
Kullanılmış ve dezenfekte edilmemiş şırınga, iğne, cerrahi aletler, diş
hekimliği aletleri, kesici ve delici aletler (jilet, makas), dövme aletleri ve
akupunktur iğneleri ile bulaşır.
Damariçi uyuşturucu kullananların paylaştıkları iğne, enjektör ve uyuşturucu
madde eritilen kaşıklarla birçok kişiye bulaşma olur.
HIV'li erkek ve kadının cinsel organlarındaki kanamaların ve adet kanının
penise, vaginaya ve ağıza teması ile bulaşma olabilir.
HIV'li organ, doku ve sperm nakli ile de bulaşma olur.
Cinsel İlişki ile Bulaşır
HIV, kanda bulunduğu gibi erkeğin sperm sıvısında, kadının vagina salgısında
da bulunur. Cinsel ilişki sırasında vagina, penis, anüs mukozasından veya
ağızdaki zedelenmiş doku veya çatlaklardan vücuda girerek erkekten kadına,
kadından erkeğe, erkekten erkeğe, kadından kadına bulaşabilir. AIDS'ten başka
cinsel ilişki ile bulaşan en önemli hastalıklar; belsoğukluğu, frengi ve viral
hepatit (sarılık) dır. Anneden Bebeğe Bulaşır
HIV, infekte anneden bebeğine gebelik, doğum, emzirme sırasında bulaşır. HIV
pozitif kadının doğuracağı çocuğa HIV'in geçme oranı %30 kadardır. Sütle
geçebilme oranı fazla olmamakla birlikte infekte annelere emzirme önerilmez.
Gebelik ve HIV ile ilgili bilgiler için AIDS Danışma Merkezi'ne başvurun.
HIV'in Bulaşmadığı Durumlar
HIV günlük yaşamda, aynı odada bulunma, aynı okulda okuma, aynı havayı
soluma ile bulaşmaz. HIV sağlam deriden geçemez.
Tükürük, gözyaşı, ter, aksırık, öksürük, idrar, dışkı
El sıkma, deriye dokunma, okşama, kucaklama, masum öpüşme
Yiyecekler, içecekler, çatal, kaşık, bardak, tabak, telefon
Tuvalet, duş, çeşme musluğu, yüzme havuzu, deniz, sauna, hamam
Sivrisinek ve diğer böceklerin sokması
Hayvanlar
HIV'in bulaşmasına neden olamazlar.
Aids'ten Nasıl Korunmalı?
Kontrolsüz kan nakli ve HIV'li kana bulaşmış aletlerin kullanılmasına izin
vermeyin.
Kan naklinde, AIDS testi yapılmamış kontrolsüz kan asla kullanılmamalı, test
sonucu negatif kan kullanılmalıdır.
Kullanılmış ve dezenfekte edilmemiş şırınga, iğne, cerrahi aletler, jilet,
makas, diş hekimliği aletleri, dövme aletleri, akupunktur iğnelerini kesinlikle
kullanmayın ve size kullanılmasına izin vermeyin. Böyle işlemlerde araç-gereç
bir kez kullanılıp atılmalı ya da kullanılan aletler kesinlikle dezenfekte veya
steril edilmelidir.
Bedeniniz sizindir. Size uygulacak işlemler sırasında aklınıza takılan soruları
karşınızdakine sormaktan çekinmeyin.
HIV pozitif kişi, test sonucunu öğrendikten sonra kesinlikle kan vermemelidir.
Önlem Almadan Cinsel İlişkiye Girmeyin!
HIV her türlü cinsel ilişki ile bulaşır. Güvenli cinsel yaşam kurallarına
uyarak cinsel yolla bulaşmadan korunmak mümkündür. Cinsel ilişkide koruyucu
kılıf = prezervatif (kondom, kaput) kullanın. Kurduğunuz ilişkinin tehlikeli
olmayacağını düşünseniz bile prezervatif kullanımını ihmal etmeyin. HIV infekte
kişi kendisini ve cinsel eşini korumak için her türlü cinsel ilişkisinde
prezervatif kullanılmalıdır.
HIV'in Bulaşma Fırsatlarını Engelle
Cinsel eş sayısının fazlalığının bulaşma riskini arttıran bir faktör olduğu
bilinmelidir.
Cinsel yolla size bulaşan bir hastalığınız varsa güvencesiz ilişki ile
hastalığın başkasına bulaşacağını ve HIV'in size bulaşma olasılığının artacağını
unutmayın.
Alkol ve uyuşturucular doğru ve sağlıklı düşünmeyi engelleyerek, cinsel ilişki
sırasında olumsuz davranışlara neden olabilr.
Başkasının iç çamaşırlarını kullanmakla AIDS bulaşmasa da belsoğukluğu, mantar
hastalıkları, uyuz böceği, kasık biti geçebilir.
Laboratuar Tanısı
HIV infekte ettiği vücutta, çeşitli hücre ve dokulara yerleşir. HIV
enfiksiyonlu kişi yaşamının sonunda dek "HIV TAŞIYICISI" olarak kalır. HIV
taşıyan kişiye "HIV POZİTİF" veya "HIV İNFEKTE" denir. Bunu belirtmek için
ANTİ-HIV (ELISA) testi yapılır. HIV'e karşı vücutta 2-3 ayda antikorlar oluşur.
Bu antikorlar kan serumunda ANTİ-HIV testi ile saptanır. Test yaptırmak isteyen
bilgi almalı ve kendi iradesi ile test yaptırma kararı vermelidir. Testin sonucu
pozitif ise (seropozitif) kişi HIV infekte demektir.
HIV'in Öldürülmesi
HIV dış ortamda birkaç saatte, kuruduğunda yarım saatte ölür. HIV kurumuş
kanda da kısa zamanda ölür.
HIV'li maddelerin (kan, sperm, vagina salgısı) bulunduğu eşyaları birkaç dakika
kaynatarak ya da 60 derecede 30 dakika ısıtarak HIV'i öldürebilirsiniz.
Sulandırılmış çamaşır suyu, temas ettiği HIV'i 30 dakika içince öldürür. Sodyum
hipeklorit, çamaşır suyunda bulunan etkili maddedir, içinde klor vardır. Çamaşır
suyu şişesinin üzerindeki tarifeye göre (genellikle 10 kez) sulandırılarak
kullanılır. Sulandırılan çamaşır suyunda klor kokusu bulunmalıdır. Çamaşır suyu
kullanılacağı zaman 10 kez sulandırılmalıdır, durmakla bozulur. Çamaşır suyu
madensel eşyaya zarar verir.
Su veya sabunla iyice yıkama ile bütün mikroplar gibi HIV'de deriden
uzaklaştırılır. Yıkandıktan sonra derinin alkol ile temizlenmesi uygun olur.
Yaralanma olduğunda yara yeri önce sabun ve su ile yıkanmalı, ardından
tentürdiyot veya betadin gibi bir antiseptik uygulanmalıdır.
HIV'İ Öldüren Diğer Maddeler
Bacteranios D, Buraton 10F, Cidex, Gıgasept, Lysetol V, Presept, Steranios,
Virkon'dur. Daha çok hastanelerde kullanılmak üzere üretilmiş olan bu maddelerin
kullanımları prospektüslerinde yazılıdır. Ultraviyole ile ışınlanma HIV'in yok
edilmesi için önerilmeyen bir yöntemdir. Ultraviyole ışını doğrudan temas ettiği
yüzeydeki mikropları öldürür. Cismin altında bulunan mikropları öldüremez.
Kaynak
AIDS Savaşım Derneği
Tel: (0212) 533 47 73
|